Wie is gebaat bij ANDERS LEREN?

Eind vorig jaar volgde ik een cursus tot trainer LEREN LEREN Methode. Als coach voor beelddenkende kinderen en jongeren, was en ben ik enthousiast over de training, maar toen ik mijn eigen folders voor de training  maakte, vroeg ik me ineens af waarom een training voor beelddenkers ook geschikt is voor kinderen en jongeren met  Dyslexie, AD(H)D of vormen van autisme. En waarom ook hoogbegaafde kinderen en jongeren zichzelf ermee kunnen helpen. Ik ben me er in gaan verdiepen en ontdekte onder meer het volgende.  

Om lesstof op te slaan in het lange termijn geheugen kun je er een emotie aankoppelen, lesstof heel veel herhalen of deze speciaal maken. Het speciaal maken van lesstof kan op verschillende manieren. Je kunt lesstof koppelen aan beweging of je kunt het visualiseren, het 3D maken of het bijvoorbeeld laten beleven. Dit speciaal maken van lesstof noem ik ANDERS LEREN. ANDERS LEREN is voor mij lesstof vertalen, zodat ieder kind zijn eigen talenten kan gebruiken. De LEREN LEREN Methode biedt allerhande mogelijkheden om ANDERS te LEREN.  

Dat ANDERS LEREN geschikt is voor beelddenkers is voor mij duidelijk. Beelddenken = denken met al je zintuigen. Aldus Robin Temple, schrijver van Dyslectische kinderen. Je beleeft je omgeving. Iedereen kan beelddenken en net als iedere vaardigheid is het te trainen. De  één is er echter wel beter in dan de ander. De één heeft er meer talent voor dan de ander. Al is het dus soms uit noodzaak (hier kom ik straks op terug).  

Het bij de les houden van kinderen met AD(H)D is lang niet altijd makkelijk. Toch zijn deze kinderen al makkelijker te begrijpen als je je bedenkt dat in het hoofd en lijf van kinderen met AD(H)D  vaak grote verwarring heerst. Dat het voelt als het kijken naar meerdere TV’s en dat je overal ook nog eens op moet reageren. Vrijwel iedereen met AD(H)D is beelddenkend. Als je je dat realiseert, kun je je voorstellen dat deze kinderen in de verbeelding schieten, bijvoorbeeld om overzicht of rust in hun hoofd te creëren. Maar toch wordt er van ze verwacht dat ze in (begrijpelijke) woorden en zinnen klok kwartierenreageren. Het antwoord op vragen (vooral in de klas) wordt dan vaak: ik weet het niet!, aldus Guido Peerboom. Aan de buitenkant zie je alleen de aandachts- en concentratieproblemen, de hyperactiviteit en impulsiviteit en het gebrek aan tijdsbesef en planvaardigheid. Heldere communicatie, herkenbare structuren en ondersteuning bij het bouwen aan tijdsbesef en planningsvaardigheden zijn bij deze kinderen extra hard nodig. Misschien kun je het aantal TV’s wel terug brengen of ze allemaal op hetzelfde kanaal zetten? 

Dyslexie bestaat in verschillende maten en vormen en uit zich op verschillende momenten in het schoolleven van kinderen (en soms pas bij volwassenen). De klank-tekenkoppeling  kan een probleem zijn. Soms lukt het aanleren van spellingsregels niet of heel moeilijk. En het kan ook zijn dat grote stukken tekst er voor zorgen dat kinderen pas op het voortgezet onderwijs vastlopen en dyslectisch blijken te zijn. Bij al deze vormen van dyslexie passen eigen vormen van ANDERS LEREN of ONDERWIJZEN. Samen met de kinderen kun je uitzoeken wat werkt. Misschien helpt het wel de letters zelf te kleien en van voor, achter, onder en boven te voelen of kunnen spellingsregels worden gekoppeld aan een plaatje dat ze nooit meer vergeten. Grote stukken tekst kunnen worden terug gebracht naar een conceptmap, die je bij ieder bezoek aan de WC even bekijkt, omdat je hem daar hebt opgehangen…. Als het echt dyslexie blijkt te zijn, kun je dat er niet mee oplossen, maar je kunt ze wel makkelijker en leuker leren leren. 

En hoe zit het dan met hoogbegaafden (HB)? HB-ers kunnen toch juist heel goed leren en hebben weinig problemen op school? Hoogbegaafden hoeven inderdaad meestal niet te leren denken en leren. Dat kunnen ze al. Hoewel een beetje visuele hulp bij het plannen en leren van steeds grotere hoeveelheden huiswerk op het voortgezet onderwijs en de universiteit soms wel fijn zijn. Vrijwel alle HB-ers zijn namelijk visueel ingesteld volgens Marion van de Coolwijk.  Onderwijs hoeft alleen aan te sluiten bij aanwezige talenten en manieren van leren van HB-ers, aldus Dini van den Heuvel, pedagoge en gespecialiseerd in hoogbegaafdheid. Als dat echter niet of onvoldoende gebeurt, ontstaat een voedingsbodem voor onderpresteren en/of faalangst. (zie ook: Zijn alle HB-ers beelddenkers?) 

Anders is het als een kind een vorm van autisme heeft.  Autisme heeft invloed op de mogelijkheden om te leren. De mate waarin deze ontwikkelingsstoornis echter invloed heeft, is erg afhankelijk van de vorm en de gradatie van de stoornis. De ontwikkeling van deze kinderen gaat vaak langzamer (en soms op sommige punten ineens veel sneller) dan bij andere kinderen. Zelfstandigheid opbouwen is daarbij bijna altijd een lastig punt, maar wel noodzakelijk om bijvoorbeeld in het regulier (voortgezet) onderwijs te kunnen functioneren. Bij kinderen met autisme lopen spanningen snel op en deze staan dan het opnemen van lesstof in de weg. Die spanningen ontstaan meestal als dingen anders gaan dan ze dachten. Duidelijke communicatie, vaste dagstructuren en een veilig gevoel zijn belangrijk. Lesstof visueel ondersteunen of laten beleven kan een goed hulpmiddel zijn. Zien gaat voor horen of te wel, wat je ziet, komt eerder binnen bij je hersenen dan wat je hoort. Over de relatie tussen visueel onderwijzen en autisme vertel ik meer in één van de volgende blogs. 

Naast de hierboven genoemde verschillen tussen kinderen en jongeren, bestaan er ook verschillen in leerbehoeften. Als ik het over leerbehoeften heb, bedoel ik bijvoorbeeld de voorkeur voor een plek in de klas (rug naar de muur), het al dan niet samenwerken met anderen, zelfstandigheid in werken, maar ook het (durven of willen) tonen van gevoelens, aandacht hebben voor details of juist niet en bijvoorbeeld behoefte aan structuur. Alle kinderen hebben hun eigen leerbehoeften of ze nu een diagnose hebben of niet! Deze leerbehoeften kennen en keuzes maken in de manier waarop je er mee om gaat, helpt bij het bieden van passend onderwijs aan alle kinderen en jongeren (Meer hierover in de blog; Wat zijn leerbehoeften en wat kun je ermee?).  

Tebaby beelddenkerrug naar de beelddenkers. Iedereen wordt als beelddenker geboren. Uit onderzoek van Jaap Murre (hoogleraar theoretische neuropychologie aan de UvA) blijkt dat rond het 4e levensjaar taal- of beelddenken dominant wordt of blijft. Dit geldt zowel voor het korte als voor het lange termijn geheugen. Deze voorkeur kan aangeboren en vrij zijn, maar ook veroorzaakt worden door een barrière als AD(H)D of Dyslexie. Overschakelen naar talig denken, zoals op school nodig is, lukt dan niet of maar gedeeltelijk. Zo kan een talent uit noodzaak geboren worden. 

Op de meeste scholen wordt 80% van de lesstof (vanaf groep 3) in de vorm van taal aangeboden. Het  gaat dan om kringgesprekken, instructie, 1 op 1 gesprekken en bijvoorbeeld toetsen. Beelddenken in een talige omgeving, waarin vanuit de details naar het geheel wordt gewerkt, kun je vergelijken met het maken van een puzzel met heel veel stukjes, zonder dat je de voorkant van de doos te zien krijgt. Als je daar moeite mee hebt, om welke reden dan ook, is meer oefenen op dezelfde wijze niet de oplossing. ANDERS LEREN of ONDERWIJZEN wel.  

jongens maken conceptmapAl met al is me duidelijk geworden waarom ANDERS LEREN geschikt is bij Dyslexie, AD(H)D, hoogbegaafdheid en vormen van autisme en waarom de training van de LEREN LEREN Methode, dat dus ook is. De training maakt het mogelijk voor kinderen en jongeren hun eigen talenten te ontdekken en te benutten. Ze leren hoe ze leerstof makkelijker onthouden, hoe ze structuur aanbrengen, overzicht creëren en hoofd- en bij zaken onderscheiden. Allemaal vaardigheden, die ze helpen makkelijker en effectiever en daarmee leuker te leren. Of ze nu in beelden denken, dyslectisch of hoogbegaafd zijn, AD(H)D of een vorm van autisme hebben of gewoon makkelijker en leuker willen leren. 

Dit was de eerste uit een serie blogs, die zullen verschijnen op de site www.het-luisterrijk.nl en via de nieuwsbrief van mijn praktijk.

4 reacties op “Wie is gebaat bij ANDERS LEREN?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Vul het juiste antwoord in *